|
|
|
|
|
OVALE VENSTER RIJTUIGEN IN MODEL
Last edited April 2005 door Gerard van de Weerd
In 1928 bestelde de directie van de NS de eerste geheel stalen rijtuigen die ingezet zouden worden voor het internationale verkeer. Met houten rijtuigen had men al veel ervaring opgedaan, de enige ervaring met stalen rijtuigen waren de B-rijtuigen, die gebruikt werden bij het elektrische buffermaterieel van 1924.
| typenummer |
fabrikant |
in dienst |
buiten dienst |
| ABd8 |
7201 - 7209 |
Beijnes |
1928 |
1940 - 1970 |
| ABd8 |
7210 - 7221 |
Werkspoor |
1930/1931 |
1945 - 1970 |
| Cd10 |
7201 - 7206 |
Beijnes |
1928 |
1951 - 1968 |
serie AB 7201 - 7221 |
serie C 7201 - 7206
| Het waren stalen geklonken rijtuigen en waren bij aflevering uitgevoerd in standaard NS groen met een wit dak. De rijtuigen werden ingezet in vele internationale treinen en waren geschikt om dienst te doen in België, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Hongarije, Tsjecho-Slowakije, Roemenië, Joegoslavië, Polen, Bulgarije en Italië. Kortom, een zeer groot deel van Europa werd aangedaan.
| |
|
Gedurende de Tweede Wereldoorlog gingen er diverse rijtuigen verloren. In 1956 werd in Europees verband de klasse-indeling aangepast. De oude luxe eerste klasse (met vier zitplaatsen per compartiment) was, zeker bij het binnenlands verkeer, verdwenen en kwam alleen nog maar voor op enkele luxe internationale trajecten. De derde klasse vernummerde men gemakshalve tot tweede klasse en de voormalige tweede klasse werd gepromoveerd tot eerste klasse. De oude eerste klasse luxe werd als zodanig de reizigers niet helemaal meer aangeboden. Het zitcomfort bleef overigens hetzelfde! Dienovereenkomstig kreeg de buitenkant andere klasseplaten en vond nummeraanpassing plaats. De hiaten in de nummering werden aangepast door de rijtuigen met het hoogste nummer de verloren gegane rijtuigen met het laagste nummer te vervangen. Op deze wijze ontstond de nummerserie A7201 - 7206, A7211 - 7217 en B7201 - 7205. In 1958 vond men dat de internationale allure van deze rijtuigen niet meer aan de huidige tijd voldeed. De serie werd aangepast en kon alleen nog maar ingezet worden in de binnenlandse dienst. De serie B7201 - 7205 werd vanaf nu aangeduid als B6101 - 6105. Vanaf 1959 was ook het internationale doek gevallen voor de A-rijtuigen. Na een kleine opknapbeurt mochten zij de landsgrenzen niet meer verlaten en sleten hun laatste jaren als tweede klasse rijtuig serie B6181, B6183 - 6186 en B6191 - 6197.
serie A7201-7206, A7211-7217
(na 1961 B6181, B6183-6186 en B6191-6197)
|
serie B 7101 - 7105
(na 1958 B6101-6105) |
Vernummeringen
In de loop van hun bestaan is het rijtuignummer diverse malen gewijzigd. Hieronder is dit in tabelvorm weergegeven.
| 1928 |
|
1952 |
|
1956 |
|
1958 |
|
1961 |
|
1969 |
| AB7201-7209 |
|
AB7201-7206 |
|
A7201-7206 |
|
B7181-7186 |
|
B6181-6186 |
|
sloop |
|
| AB7210-7221 |
|
AB7211-7217 |
|
A7211-7217 |
|
B7191-7197 |
|
B6191-6197 |
|
sloop |
|
| C7201-7206 |
|
C7101-7105 |
|
B7101-7105 |
|
B6101-6105 |
|
idem |
|
sloop |
Treinsamenstellingen met deze rijtuigen |
Treinsamenstellingen bestaande uit alleen deze rijtuigen kwamen niet voor. Bij vele buitenlandse bestemmingen werden zij altijd gecombineerd met internationale rijtuigen van de vele Europese maatschappijen. Ook in de binnenlandse dienst ontstonden combinaties met andere typen rijtuigen.
Modelbouw
Voor de modelbouw zijn we snel klaar. Philotrain kwam in 1993 uit met een stam van deze rijtuigen. Deze set bestond uit ABd, Cd en de zesdeurs stalen bagagewagen. Leverbaar in rijtuig-groen en Berlijns-blauw. Tegenwoordig zijn deze rijtuigen niet meer leverbaar door Philotrain. Bij de firma Molekamp Modelspoor zijn waarschijnlijk nog bouwsets aan te schaffen van deze ABd en Cd rijtuigen. Het betreft in een kleine oplage leverbare 'remake' bouwsets van Philotrain. Men kan kiezen tussen uitvoeringen met hoge of met lage klassenborden. Meestal is deze firma te vinden bij de Modelspoorbeurs in Houten.
Rijtuiglinks
Voor gedetailleerde rijtuigtabellen is meer te vinden op de site van Martijn Haman en op de site van Niels Karsdorp.
| Er is nog maar een exemplaar van deze serie over. Die wordt op dit moment gerestaureerd (zeg maar bijna nieuwbouw) bij de Stichting Goes-Borsele. Hier is een stukje van de rijtuigbak in de grondverf te zien. |
| Goes, april 2005. |
(foto Gerard van de Weerd) |
| Het fraai gerestaureerde rijtuig van de Stichting Goes-Borsele staat hier te pronken. |
| Goes, 25 oktober 2008. |
(foto Gerard van de Weerd) |
| Vooral in het zonlicht is goed te zien in welke oude luister de internationale verbindingen onderhouden werden. |
| Goes, 25 oktober 2008. |
(foto Gerard van de Weerd) |
|
Klasse aanpassing: |
|
|
Rijtuigcodering: |
|
1 juni 1956 |
A |
rijtuig eerste klasse |
|
|
|
|
B |
rijtuig tweede klasse |
|
Interieur: |
|
C |
rijtuig derde klasse |
|
Rode kussens |
eerste klasse |
|
D |
rijtuig met bagage afdeling |
|
Groene kussens |
tweede klasse |
|
K |
rijtuig met keuken afdeling |
|
|
|
|
P |
postrijtuig |
|
houten zittingen |
derde klasse |
|
R |
rijtuig met restauratie afdeling |
|
|
|
|
d |
doorgangsrijtuig |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
AB |
rijtuig met 1e en 2e klasse |
|
|
|
|
RD |
rijtuig met restauratie en bagage afdeling |
|
|
|
|
DV
|
stalen bagagerijtuigen uit de serie D7521-7525 met 6 bagagedeuren
|
|
|
|
|
|
|